Της Ματίνας Λαδικού, ψυχοθεραπεύτριας, ιδρύτριας του Art of Mind
Κάποια στιγμή σχεδόν όλοι κοιταζόμαστε στον καθρέφτη και δεν αναγνωρίζουμε αμέσως αυτό που βλέπουμε. Μπορεί να είναι μια ουλή μετά από ένα χειρουργείο, ένα σώμα που άλλαξε μετά από μια εγκυμοσύνη, τα πρώτα σημάδια της ηλικίας ή ένας τραυματισμός που μας ανάγκασε να κινούμαστε πιο αργά. Το σώμα αλλάζει, άλλοτε σιγά σιγά και άλλοτε μέσα σε μια νύχτα, ενώ η εικόνα που έχουμε για τον εαυτό μας μένει για ένα διάστημα εκεί που ήταν.
Μέσα μας κουβαλάμε κάτι σαν έναν χάρτη του σώματός μας, φτιαγμένο από χρόνια συνήθειας: πώς κινούμαστε, πώς φαινόμαστε στις φωτογραφίες, τι μπορούμε να κάνουμε χωρίς να το σκεφτούμε. Όταν το έδαφος αλλάζει, ο χάρτης χρειάζεται χρόνο για να ενημερωθεί, και στο μεταξύ είναι φυσικό να νιώθουμε αμηχανία, θυμό ή μια θλίψη που δυσκολευόμαστε να εξηγήσουμε.
Οι αλλαγές που μας βρίσκουν
Δεν μοιάζουν όλες οι αλλαγές μεταξύ τους. Μια σοβαρή ασθένεια ή ένα χειρουργείο φέρνουν μαζί τους πρώτα τον φόβο για την υγεία, και η εικόνα του σώματος μπαίνει σε δεύτερη μοίρα μέχρι να περάσει ο κίνδυνος. Τότε έρχεται συχνά η δεύτερη δυσκολία, η ουλή στον καθρέφτη, η κούραση που δεν υπήρχε πριν, το ρούχο που δεν φοράμε πια.
Η εγκυμοσύνη και η περίοδος μετά τον τοκετό αλλάζουν το σώμα μέσα σε λίγους μήνες, ενώ γύρω ακούγεται συχνά η πίεση να «επιστρέψει» στο πριν όσο πιο γρήγορα γίνεται. Η ηλικία, πάλι, προχωρά αθόρυβα, ώσπου μια φωτογραφία ή ένα σκαλοπάτι μάς τη θυμίζουν. Οι αλλαγές στο βάρος, που συχνά συνδέονται με φάρμακα, με ορμόνες ή με μια δύσκολη περίοδο της ζωής, σχολιάζονται εύκολα από τους άλλους, σαν να ήταν δημόσια υπόθεση. Και ένας τραυματισμός μπορεί να σου πάρει, έστω προσωρινά, μια δραστηριότητα που ήταν κομμάτι του ποιος είσαι.
Ένα πένθος που δεν το λέμε πένθος
Πολλοί άνθρωποι ντρέπονται να παραδεχτούν ότι λυπούνται για το σώμα που είχαν, και η σκέψη «ζω, είμαι καλά, δεν έχω δικαίωμα να παραπονιέμαι» είναι πολύ συνηθισμένη. Κι όμως, η λύπη για κάτι που χάθηκε, μια δύναμη, μια ευκολία, μια εικόνα που αγαπούσαμε, είναι φυσική, ακόμη κι όταν ταυτόχρονα νιώθουμε ευγνωμοσύνη. Όταν δίνουμε στον εαυτό μας την άδεια να λυπηθεί, η λύπη συνήθως μαλακώνει με τον καιρό, ενώ όταν την πνίγουμε, συχνά επιστρέφει ως εκνευρισμός ή ως απόσυρση.
Η σύγκριση με τους άλλους και με τον παλιό μας εαυτό
Συγκρινόμαστε με τους άλλους και με τις εικόνες στο κινητό, αλλά πιο συχνά απ’ όλα με τον εαυτό μας πριν από την αλλαγή. Οι παλιές φωτογραφίες, τα ρούχα στη ντουλάπα και η φράση «παλιά το έκανα χωρίς να το σκεφτώ» γίνονται ένα μέτρο που το σημερινό σώμα δεν μπορεί να φτάσει. Η σύγκριση αυτή σπάνια βοηθά, γιατί μετρά το σήμερα με τους όρους μιας άλλης εποχής, και ένα πρώτο βήμα είναι απλώς να την προσέχεις όταν εμφανίζεται, χωρίς να μαλώνεις τον εαυτό σου γι’ αυτήν.
Τι βοηθά στην προσαρμογή
Η προσαρμογή δεν σημαίνει ότι πρέπει να αγαπήσεις κάθε αλλαγή από τη μια μέρα στην άλλη, αλλά ότι βρίσκεις σιγά σιγά έναν τρόπο να ζεις άνετα στο σώμα που έχεις τώρα. Μερικά πράγματα που βοηθούν:
- Στρέψε την προσοχή σου σε όσα κάνει το σώμα σου, και όχι μόνο στο πώς φαίνεται: σε πηγαίνει στη δουλειά και σε φέρνει πίσω στο σπίτι, σου επιτρέπει να αγκαλιάζεις, να ακούς μουσική, να περπατάς δίπλα στη θάλασσα. Η έρευνα δείχνει ότι, όταν οι άνθρωποι εκτιμούν όσα μπορεί να κάνει το σώμα τους, η σχέση τους μαζί του γίνεται πιο θετική (Alleva & Tylka, 2021).
- Μίλησε στον εαυτό σου όπως θα μιλούσες σε έναν αγαπημένο σου άνθρωπο που περνά το ίδιο, γιατί τα σχόλια που δεν θα έλεγες ποτέ σε άλλον δεν αξίζει να τα λες ούτε σε σένα.
- Δώσε χρόνο. Ο εσωτερικός χάρτης ενημερώνεται με μικρές εμπειρίες που επαναλαμβάνονται: ένα ρούχο που σε κάνει να νιώθεις άνετα σήμερα, μια βόλτα στον δικό σου ρυθμό, μια δραστηριότητα που την προσαρμόζεις αντί να την εγκαταλείψεις.
- Μοιράσου το, γιατί η κουβέντα με έναν άνθρωπο που εμπιστεύεσαι κάνει την αλλαγή λιγότερο μοναχική.
- Βάλε όρια στα σχόλια. Μπορείς να πεις ευγενικά «Προτιμώ να μη μιλάμε για το σώμα μου», όσο καλοπροαίρετο κι αν είναι το σχόλιο.
Πότε αξίζει να ζητήσεις στήριξη
Είναι φυσικό η προσαρμογή να έχει καλές και δύσκολες μέρες. Αξίζει όμως να μιλήσεις με έναν ειδικό ψυχικής υγείας όταν η δυσκολία κρατά μήνες και δεν μαλακώνει, όταν αρχίζεις να αποφεύγεις ανθρώπους, φωτογραφίες ή μέρη που αγαπούσες, όταν η σκέψη για το σώμα σου γεμίζει μεγάλο μέρος της μέρας ή όταν η διάθεσή σου πέφτει και δεν ανεβαίνει. Μετά τον τοκετό, μια διάθεση που μένει χαμηλή για εβδομάδες αξίζει να τη συζητήσεις και με τον γιατρό σου. Στην ψυχοθεραπεία δουλεύουμε με τις σκέψεις, αλλά και με την εμπειρία του ίδιου του σώματος, με τα συναισθήματα που έμειναν ανείπωτα και με το νέο νόημα που μπορεί να πάρει ο εαυτός μετά από μια αλλαγή.
Αν κάποια στιγμή η θλίψη γίνει τόσο βαριά που σκέφτεσαι να κάνεις κακό στον εαυτό σου, τηλεφώνησε στο 1018 (αστική χρέωση) ή στο 10306, και αν κινδυνεύεις άμεσα, στο 112.
Το σώμα μας θα συνεχίσει να αλλάζει σε όλη μας τη ζωή, γιατί αυτό κάνουν τα ζωντανά σώματα. Δεν χρειάζεται να συμφωνούμε πάντα με τον καθρέφτη· αρκεί, κάθε φορά που το έδαφος αλλάζει, να δίνουμε στον εσωτερικό μας χάρτη τον χρόνο και την τρυφερότητα που χρειάζεται για να ξαναβρεί τον δρόμο του.
Πηγές
Alleva, J. M., & Tylka, T. L. (2021). Body functionality: A review of the literature. Body Image, 36, 149–171.
—
Η Ματίνα Λαδικού είναι ψυχοθεραπεύτρια και ιδρύτρια του Art of Mind, κέντρου ψυχοθεραπείας στην Πάτρα. Ασκεί ψυχοθεραπεία από το 2019, είναι εκπαιδευμένη στη Βιοθυμική Ψυχοθεραπεία και στη Συμβουλευτική Ψυχικής Υγείας, και δουλεύει με ενήλικες, ζευγάρια, εφήβους και γονείς, στην Πάτρα και online.
