Του Αθανάσιου Γκούνα,*
Το πρόσφατο ψήφισμα 2674/29.09.2026 στη Συνέλευση του Συμβουλίου της Ευρώπης για τη «Βλαχική κληρονομιά στη Βόρεια Ελλάδα», το οποίο προώθησε η Ρουμάνα Γερουσιαστής Christina Dumitrescu, εγείρει σοβαρά ερωτήματα για τα αντανακλαστικά και την επάρκεια της Ελληνικής διπλωματίας.
Όταν επιχειρείται η ετεροπροσδιοριστική ή πολιτική οικειοποίηση μιας πληθυσμιακής ομάδας με βαθιές και αδιάρρηκτες ρίζες στον Ελληνισμό, η ελληνική κυβέρνηση οφείλει να απαντά με παρρησία και ιστορικά ντοκουμέντα. Αντί για αυτό, η στάση του Υπουργείου Εξωτερικών αφήνει περιθώρια για πολλαπλές ερμηνείες και το χειρότερο για τη δυνητική δημιουργία «γκρίζων ζωνών» στο πεδίο της πολιτιστικής και εθνικής ταυτότητας.
Γνωρίζουν, άραγε, στο Υπουργείο Εξωτερικών τη θεμελιώδη προσφορά των Βλάχων στη συγκρότηση του συγχρόνου Ελληνικού κράτους;
- Τους Εθνικούς Ευεργέτες: Ποιος έκανε το Μετσόβιο Πολυτεχνείο, το Καλλιμάρμαρο ή την Ακαδημία Αθηνών; Ο Γεώργιος Αβέρωφ, ο Μιχαήλ Τοσίτσας, ο Γεώργιος και ο Σίμων Σίνας, όλοι τους Βλάχοι με αμετακίνητη ελληνική συνείδηση.
- Το Φως του Διαφωτισμού και ο Ρήγας: Η Μοσχόπολη υπήρξε κατά τον 17ο και 18ο αιώνα σπουδαίος φάρος του Ελληνικού πνευματικού πολιτισμού. Παράλληλα, ο οραματιστής της Ελληνικής Ελευθερίας και πρωτοπόρος του Διαφωτισμού, Ρήγας Φεραίος με Βλαχική καταγωγή από τη Βελεστίνο έδρασε στο Βουκουρέστι, όπου συνέθεσε το επαναστατικό του έργο, εμπνέοντας τη Βαλκανική Επανάσταση μέσα από το Ελληνικό πνεύμα και την ιδέα της ελευθερίας.
- Τους Αγώνες του Έθνους: Από τον πρωτοεπαναστάτη Γεωργάκη Ολύμπιο από το Λιβάδι Ολύμπου, τον Ιωάννη Φαρμάκη, τον Νικόλαο Κασομούλη και τον Αναστάσιο Πηχεών της Επανάστασης του Βούρινου, μέχρι τα θρυλικά «παιδιά της Σαμαρίνας», η Βλαχική παρουσία βρισκόταν πάντα στην πρώτη γραμμή της Ελληνικής Ελευθερίας.
Επειδή η Ρουμάνα Γερουσιαστής επιχειρεί να εμφανίσει τους Βλάχους ως μέρος του Ρουμανικού Έθνους, οφείλουμε να την πληροφορήσουμε: Κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας αλλά και μέχρι τον Μεσοπόλεμο, αμέτρητοι Έλληνες έδρασαν, μεγαλούργησαν και πρόκοψαν στις παραδουνάβιες ηγεμονίες και τη Ρουμανία. Μήπως, με τη δική της λογική, εγείρονται εθνικά δικαιώματα επί του ρουμανικού εδάφους; Γνωρίζει πόσοι Έλληνες έζησαν εκεί και πόσοι δραστηριοποιούνται ακόμα;
Η άσκηση «πολυδιάστατης» εξωτερικής πολιτικής δεν δικαιολογεί την ολιγωρία. Όταν η απροσεξία ή η διπλωματική νωθρότητα επιτρέπουν σε ξένους παράγοντες να επαναπροσδιορίζουν την Ελληνική πολιτιστική κληρονομιά, το αποτέλεσμα δεν είναι η συνεννόηση, αλλά η υπονόμευση. Η ιστορία και η συνείδηση των Βλάχων της Ελλάδας είναι καταγεγραμμένες με αίμα και προσφορά στον Ελληνισμό και αυτό το Υπουργείο Εξωτερικών οφείλει να το περιφρουρεί, όχι να το προσπερνά.
Κύριοι της Κυβέρνησης και ιδιαίτερα του Υπουργείο Εξωτερικών, μήπως συνηθίσατε στις γκρίζες Εθνικά ζώνες και εξαιτίας της αδυναμίας σας αυτής σας φταίνε άλλοι; έχετε διαχρονικότητα στην ιστορία για τέτοια Μείζονος σημασίας Εθνικά θέματα.
* Ο Αθανάσιος Γκούνας είναι Οικονομολόγος, (PhD), Επικ. Καθηγητής ΔΙΠΑΕ, Μέλος Εθνικού Συμβουλίου της ΕΛ.Α.Σ.
