Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας κήρυξε την Κυριακή την επιδημία Έμπολα στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό και την Ουγκάντα ως «κατάσταση έκτακτης ανάγκης για τη δημόσια υγεία που προκαλεί ανησυχία σε διεθνές επίπεδο». Ο ΠΟΥ ανέφερε ότι η επιδημία, η οποία προκαλείται από τον ιό Μπουντιμπούγκιο, δεν πληροί τα κριτήρια για την κήρυξη πανδημικής κατάστασης έκτακτης ανάγκης.
Ο οργανισμός υγείας του ΟΗΕ ανέφερε σε δήλωσή του ότι μέχρι το Σάββατο είχαν αναφερθεί 80 ύποπτοι θάνατοι, οκτώ εργαστηριακά επιβεβαιωμένα κρούσματα και 246 ύποπτα κρούσματα στην επαρχία Ιτούρι της Λαϊκής Δημοκρατίας του Κονγκό, σε τουλάχιστον τρεις υγειονομικές ζώνες, συμπεριλαμβανομένων των πόλεων Μπούνια, Ρουαμπάρα και Μονγκμπάλου.
Το υπουργείο Υγείας της ΛΔΚ είχε ανακοινώσει την Παρασκευή ότι 80 άτομα είχαν πεθάνει κατά το νέο ξέσπασμα στην ανατολική επαρχία.
Στην πρωτεύουσα της Ουγκάντα, Καμπάλα, αναφέρθηκαν την Παρασκευή και το Σάββατο δύο εργαστηριακά επιβεβαιωμένα κρούσματα, τα οποία δεν φαίνεται να συνδέονται μεταξύ τους, συμπεριλαμβανομένου ενός θανάτου, από άτομα που ταξίδευαν από τη ΛΔΚ, ανέφερε ο ΠΟΥ. Επίσης, αναφέρθηκε ένα εργαστηριακά επιβεβαιωμένο κρούσμα στην πρωτεύουσα της ΛΔΚ, Κινσάσα, από ένα άτομο που επέστρεψε από το Ιτούρι, ανέφερε ο ΠΟΥ.
Το Γενικό Νοσοκομείο της Μπουνία μετά την επιβεβαίωση της εμφάνισης κρούσματος Έμπολα του στελέχους Bundibugyo, στην επαρχία Ιτούρι της Λαϊκής Δημοκρατίας του Κονγκό, 16 Μαΐου, 2026. REUTERS/Victoire Mukenge
Επιδημικό ξέσπασμα όχι πανδημία
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας κηρύσσει με την παρούσα ανακοίνωση ότι «η νόσος Έμπολα που προκαλείται από τον ιό Μπουντιμπούγκιο στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό και την Ουγκάντα συνιστά κατάσταση έκτακτης ανάγκης για τη δημόσια υγεία διεθνούς ενδιαφέροντος (PHEIC), αλλά δεν πληροί τα κριτήρια της πανδημικής έκτακτης ανάγκης, όπως ορίζονται από τον Διεθνή Υγειονομικό Κανονισμό – IHR».
Ο Γενικός Διευθυντής του ΠΟΥ ευχαρίστησε τις ηγεσίες της Λαϊκής Δημοκρατίας του Κονγκό και της Ουγκάντας για τη δέσμευσή τους να λάβουν τα αναγκαία και αποφασιστικά μέτρα για τον έλεγχο του συμβάντος, καθώς και για την ειλικρίνεια με την οποία αξιολόγησαν τον κίνδυνο που ενέχει το συμβάν αυτό για άλλα κράτη μέλη, επιτρέποντας έτσι στη διεθνή κοινότητα να λάβει τα αναγκαία μέτρα ετοιμότητας.
Στην απόφασή του, ο Γενικός Διευθυντής του ΠΟΥ έλαβε υπόψη, μεταξύ άλλων, τις πληροφορίες που παρέχονται από τα κράτη μέρη, τις επιστημονικές αρχές, καθώς και τα διαθέσιμα επιστημονικά στοιχεία και άλλες σχετικές πληροφορίες, και αξιολόγησε τον κίνδυνο για την ανθρώπινη υγεία, τον κίνδυνο διεθνούς εξάπλωσης της νόσου και τον κίνδυνο παρεμπόδισης της διεθνούς κυκλοφορίας.
Η αιτιολόγηση του ΠΟΥ για την «κατάσταση έκτακτης υγειονομικής ανάγκης παγκόσμιας εμβέλειας»
Ο Γενικός Διευθυντής του ΠΟΥ θεωρεί ότι το συμβάν πληροί τα κριτήρια του ορισμού της «κατάστασης έκτακτης υγειονομικής ανάγκης παγκόσμιας εμβέλειας» (PHEIC), όπως αυτή περιγράφεται στο Άρθρο 1 – Ορισμοί του Διεθνούς Υγειονομικού Κανονισμού (IHR), για τους παρακάτω λόγους.
1. Το συμβάν είναι έκτακτο για τους ακόλουθους λόγους: Μέχρι τις 16 Μαΐου 2026, έχουν αναφερθεί οκτώ εργαστηριακά επιβεβαιωμένα κρούσματα, 246 ύποπτα κρούσματα και 80 ύποπτοι θάνατοι στην επαρχία Ιτούρι της Λαϊκής Δημοκρατίας του Κονγκό, σε τουλάχιστον τρεις υγειονομικές ζώνες, συμπεριλαμβανομένων των Μπουνία, Ρουαμπάρα και Μονγκμπουάλου.
Επιπλέον, δύο εργαστηριακά επιβεβαιωμένα κρούσματα (συμπεριλαμβανομένου ενός θανάτου) χωρίς εμφανή σύνδεση μεταξύ τους έχουν αναφερθεί στην Καμπάλα της Ουγκάντα, με διαφορά 24 ωρών μεταξύ τους, στις 15 και 16 Μαΐου 2026, μεταξύ δύο ατόμων που ταξίδευαν από τη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό. Στις 16 Μαΐου, ένα εργαστηριακά επιβεβαιωμένο κρούσμα έχει επίσης αναφερθεί στην Κινσάσα της Λαϊκής Δημοκρατίας του Κονγκό, μεταξύ ατόμου που επέστρεφε από το Ιτούρι.
Έχουν αναφερθεί ασυνήθιστες συσσωρεύσεις θανάτων στην κοινότητα με συμπτώματα συμβατά με τη νόσο του ιού Μπουντιμπούγκιο (BVD) σε διάφορες υγειονομικές ζώνες του Ιτούρι, ενώ έχουν αναφερθεί ύποπτα κρούσματα σε ολόκληρο το Ιτούρι και το Βόρειο Κίβου.
Επιπλέον, έχουν αναφερθεί τουλάχιστον τέσσερις θάνατοι μεταξύ των εργαζομένων στον τομέα της υγείας σε κλινικό πλαίσιο που υποδηλώνει ιογενή αιμορραγικό πυρετό από την πληγείσα περιοχή, γεγονός που εγείρει ανησυχίες σχετικά με τη μετάδοση που συνδέεται με την υγειονομική περίθαλψη, τα κενά στα μέτρα πρόληψης και ελέγχου των λοιμώξεων και την πιθανότητα εξάπλωσης εντός των υγειονομικών εγκαταστάσεων.
Υπάρχουν σημαντικές αβεβαιότητες όσον αφορά τον πραγματικό αριθμό των μολυσμένων ατόμων και τη γεωγραφική εξάπλωση που συνδέεται με αυτό το συμβάν προς το παρόν. Επιπλέον, η κατανόηση των επιδημιολογικών συνδέσεων με γνωστές ή ύποπτες περιπτώσεις είναι περιορισμένη.
Ωστόσο, το υψηλό ποσοστό θετικών αποτελεσμάτων στα αρχικά δείγματα που συλλέχθηκαν (με οκτώ θετικά αποτελέσματα στα 13 δείγματα που συλλέχθηκαν σε διάφορες περιοχές), η επιβεβαίωση κρουσμάτων τόσο στην Καμπάλα όσο και στην Κινσάσα, η αυξανόμενη τάση αναφοράς υποψίων κρουσμάτων με βάση τα κλινικά συμπτώματα και οι συσσωρεύσεις θανάτων σε ολόκληρη την επαρχία Ιτούρι, όλα αυτά υποδηλώνουν μια πιθανώς πολύ μεγαλύτερη επιδημία από ό,τι ανιχνεύεται και αναφέρεται επί του παρόντος, με σημαντικό τοπικό και περιφερειακό κίνδυνο εξάπλωσης.
Επιπλέον, η συνεχιζόμενη ανασφάλεια, η ανθρωπιστική κρίση, η υψηλή κινητικότητα του πληθυσμού, ο αστικός ή ημιαστικός χαρακτήρας της τρέχουσας εστίας και το εκτεταμένο δίκτυο άτυπων εγκαταστάσεων υγειονομικής περίθαλψης επιτείνουν περαιτέρω τον κίνδυνο εξάπλωσης, όπως παρατηρήθηκε κατά τη διάρκεια της μεγάλης επιδημίας της νόσου του ιού Έμπολα στις επαρχίες Βόρειου Κίβου και Ιτούρι το 2018-19.
Ωστόσο, σε αντίθεση με τα στελέχη του ιού Έμπολα-Ζαΐρ, δεν υπάρχουν επί του παρόντος εγκεκριμένα θεραπευτικά μέσα ή εμβόλια ειδικά για τον ιό Μπουντιμπούγκιο. Ως εκ τούτου, το συγκεκριμένο συμβάν θεωρείται έκτακτο.
2. Το περιστατικό συνιστά κίνδυνο για τη δημόσια υγεία σε άλλα συμβαλλόμενα κράτη λόγω της διεθνούς εξάπλωσης της νόσου. Η διεθνής εξάπλωση έχει ήδη τεκμηριωθεί, με δύο επιβεβαιωμένα κρούσματα να έχουν αναφερθεί στην Καμπάλα της Ουγκάντας στις 15 και 16 Μαΐου, μετά από ταξίδι από τη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό.
Και τα δύο επιβεβαιωμένα κρούσματα εισήχθησαν σε μονάδες εντατικής θεραπείας στην Καμπάλα. Οι γειτονικές χώρες που μοιράζονται χερσαία σύνορα με τη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό θεωρούνται ότι διατρέχουν υψηλό κίνδυνο περαιτέρω εξάπλωσης λόγω της κινητικότητας του πληθυσμού, των εμπορικών και ταξιδιωτικών συνδέσεων και της συνεχιζόμενης επιδημιολογικής αβεβαιότητας.
3. Το συμβάν απαιτεί διεθνή συντονισμό και συνεργασία για την κατανόηση της έκτασης της επιδημίας, τον συντονισμό των προσπαθειών επιτήρησης, πρόληψης και αντιμετώπισης, την ενίσχυση και την επέκταση των επιχειρήσεων και τη διασφάλιση της ικανότητας εφαρμογής μέτρων ελέγχου.
Ο Γενικός Διευθυντής του ΠΟΥ, σύμφωνα με τις διατάξεις του Διεθνή Υγειονομικύ Κανονισμoύ IHR, θα συγκαλέσει Επιτροπή Έκτακτης Ανάγκης το συντομότερο δυνατόν, προκειμένου να παράσχει συμβουλές, μεταξύ άλλων, σχετικά με την προτεινόμενη προσωρινή σύσταση προς τα κράτη μέρη για την αντιμετώπιση του συμβάντος.
Οι συμβουλές του ΠΟΥ παρατίθενται κατωτέρω και θα υποστούν περαιτέρω βελτίωση, κατά περίπτωση, μετά την εξέταση των συμβουλών της Επιτροπής Έκτακτης Ανάγκης και την έκδοση των Προσωρινών Συστάσεων.
