Η τραγική απώλεια της συναδέλφισσας μας, Σοφίας Χρηστίδου, δεν μας γεμίζει μόνο με απέραντη θλίψη, αλλά κυρίως με οργή. Μια οργή που ξεχειλίζει, καθώς ο θάνατός της δεν αποτελεί απλώς ένα θλιβερό μεμονωμένο γεγονός, αλλά τον καθρέφτη ενός εκπαιδευτικού συστήματος και μιας κοινωνίας, που έχουν αφήσει τον εκπαιδευτικό εντελώς απροστάτευτο, εξουθενωμένο και απαξιωμένο. Είναι η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι της υπομονής μας. Δεν είμαστε πλέον διατεθειμένοι να σιωπούμε.
Η καθημερινή εξαθλίωση και η απαξίωση από την Πολιτεία
Οι εκπαιδευτικοί σήμερα αντιμετωπίζονται ως αναλώσιμοι. Η λογική του εκπαιδευτικού «λάστιχο», που μετακινείται καθημερινά σε 3, 4, ακόμα και σε 5 διαφορετικά σχολεία για να συμπληρώσει το ωράριό του, διαλύει κάθε έννοια παιδαγωγικής συνέχειας και προσωπικής αξιοπρέπειας. Παράλληλα, η Πολιτεία, μαζί με ένα μεγάλο μέρος της κοινωνίας, έχει φροντίσει να αποδομήσει πλήρως το κύρος του λειτουργήματός μας.
Το σχολείο ως αρένα βίας και παραλογισμού
Ήδη από την εποχή των μνημονίων και στη συνέχεια μέσα στα χρόνια της πανδημίας και μέχρι σήμερα, παρατηρούμε μια τρομακτική γιγάντωση της απαράδεκτης και βίαιης συμπεριφοράς πολλών μαθητών και μαθητριών. Το mobbing, η σωματική και λεκτική βία απέναντι σε συμμαθητές και συμμαθήτριες αλλά και σε εκπαιδευτικούς, έχει γίνει ρουτίνα.
Ας ειπωθούν τα πράγματα με το όνομά τους για το τι αντιμετωπίζουμε μέσα και έξω από τις σχολικές αίθουσες:
- ουρλιαχτά, βρισιές και ήχοι ζώων εν ώρα μαθήματος,
- χαρτάκια, βιβλία, σκουπίδια, ακόμα και μπουκάλια που εκσφενδονίζονται στον αέρα με στόχο συμμαθητές ή τον ίδιο τον καθηγητή,
- χτυπήματα σε θρανία, ρίψεις καρεκλών και εσκεμμένος θόρυβος για τη διάλυση του μαθήματος,
- ασύδοτη χρήση κινητών τηλεφώνων: για διαδικτυακά παιχνίδια, για ωμή αντιγραφή στα διαγωνίσματα, αλλά και για καταγραφή του μαθήματος με σκοπό τον χλευασμό,
- Λιθοβολισμοί εκπαιδευτικών, δυναμιτάκια μέσα στις αίθουσες, σκασμένα λάστιχα, χαραγμένα οχήματα, σπασμένα τζάμια, μαχαίρια, τσιγάρα κάθε είδους, αλκοόλ, ενεργειακά ποτά, εξαρτησιογόνες ουσίες,
είναι μόνο μερικά από όσα μπορεί να θυμηθεί κανείς.
Η στάση των γονέων: Από συνεργάτες, διώκτες
Σε αυτή τη ζούγκλα, η στάση μεγάλης μερίδας γονέων δεν είναι απλώς απογοητευτική, είναι επικίνδυνη. Έχουμε απέναντί μας γονείς με παράλογες απαιτήσεις, απόλυτα προσηλωμένους σε μια στείρα βαθμοθηρία. Γονείς που, αντί να διδάξουν στα παιδιά τους τα όρια, απειλούν, εξυβρίζουν, ασκούν λεκτική (και ενίοτε σωματική) βία στους εκπαιδευτικούς, μοιράζοντας απλόχερα καταγγελίες, αναφορές στις Διευθύνσεις Εκπαίδευσης και μηνύσεις στο αστυνομικό τμήμα της γειτονιάς. Εκπαιδευτικοί συλλαμβάνονται, ακόμα και εν ώρα μαθήματος, και οδηγούνται στο αυτόφωρο σαν κοινοί εγκληματίες.
Η στοχοποίηση από τα Μέσα Μαζικής Παραπληροφόρησης
Το αποκορύφωμα της χυδαιότητας ήρθε με τον τρόπο που τα Μέσα Μαζικής Παραπληροφόρησης- διαχειρίστηκαν το τραγικό αυτό γεγονός. Είδαμε απόστρατους αστυνομικούς, αυτόκλητους «ειδικούς» και δημοσιογράφους που απέτυχαν παταγωδώς ως πολιτικοί, να κουνάνε το δάχτυλο στην εκπαιδευτική κοινότητα. Έφτασαν στο σημείο να ρίξουν το φταίξιμο στους εκπαιδευτικούς για την παραβατικότητα, κατηγορώντας μας ότι «εκτρέφουμε μικρούς εγκληματίες». Είναι ντροπή και ύβρις προς κάθε συνάδελφο και κάθε συναδέλφισσα, που δίνει την ψυχή του και την ψυχή της μέσα στην τάξη.
Η Πολιτεία αρνείται επιδεικτικά να συζητήσει οικονομικά αιτήματα. Ωστόσο αποδεικνύεται εντελώς ανίκανη να δώσει λύσεις και σε χρόνια θεσμικά προβλήματα, που ταλανίζουν την εκπαιδευτική κοινότητα. Η Ε.Λ.Μ.Ε. Πιερίας απαιτεί εδώ και τώρα από το Υπουργείο Παιδείας τη λήψη ουσιαστικών μέτρων προστασίας της σωματικής και ψυχικής υγείας των εκπαιδευτικών, την αυστηροποίηση του πλαισίου συνεπειών για τις παρεκκλίνουσες συμπεριφορές και τη νομική θωράκιση των εκπαιδευτικών απέναντι σε κάθε είδους καταγγελιομανία.
Στο πλαίσιο αυτό, η Ε.Λ.Μ.Ε. Πιερίας υιοθετεί πλήρως, προσυπογράφει και προωθεί σε όλη την κοινωνία το παρακάτω κείμενο συναδέλφισσας μας, το οποίο εκφράζει απόλυτα την κραυγή αγωνίας κάθε μάχιμου εκπαιδευτικού:
Λίγα λόγια, που έχουμε σκεφτεί οι περισσότεροι εκπαιδευτικοί μετά από το τραγικό συμβάν με την άτυχη συνάδερφο του Γενικού Λυκείου Θεσσαλονίκης και που πάλι δεν είναι αρκετά για να εκφράσουν την γενικευμένη αγανάκτηση όλων μας.
Όρια, σεβασμός και η πραγματικότητα της τάξης
«Τα παιδιά δεν ακούν πάντα τους μεγάλους, αλλά πάντα τους μιμούνται.»
Παρά τις πολλές δράσεις και τα προγράμματα για τη βία, τον εκφοβισμό και τη δημοκρατική συνύπαρξη, την συμπερίληψη, την ισότητα και τόσα άλλα, η καθημερινότητα της τάξης συχνά αποκαλύπτει μια διαφορετική πραγματικότητα. Η σκληρότητα και η επιθετικότητα, που εμφανίζονται στο σχολείο, δεν γεννιούνται μέσα σε αυτό˙ είναι αντανάκλαση μιας κοινωνίας που πολλές φορές απαξιώνει τον ίδιο τον θεσμό της εκπαίδευσης και τους ανθρώπους, που τον υπηρετούν. Τα περιστατικά επιθετικότητας μεταξύ μαθητών, αλλά και η απαξίωση απέναντι στον εκπαιδευτικό και τον θεσμό του σχολείου, δημιουργούν την αίσθηση ότι το εκπαιδευτικό σύστημα προσπαθεί περισσότερο να περιγράψει και να αναλύσει το πρόβλημα παρά να το αντιμετωπίσει ουσιαστικά μέσα από την ίδια τη σχολική ζωή και την καθημερινή εμπειρία των παιδιών.
Τα παιδιά καθρεφτίζουν τη στάση των γονιών και της κοινωνίας απέναντι στο σχολείο. Όταν ο δάσκαλος ή ο καθηγητής αντιμετωπίζεται ως πρόσωπο χωρίς κύρος, απαξιωμένος και υποβαθμισμένος στο επίπεδο ενός «υπαλλήλου» ,τότε είναι εύκολο μια μικρή αλλά θορυβώδης ομάδα μαθητών να επιβάλει τους δικούς της άτυπους κανόνες μέσα στην τάξη. Εκεί όπου θα έπρεπε να ισχύουν οι κανόνες του σχολείου, εμφανίζονται οι κανόνες της αγέλης: χλευασμός, ειρωνεία, τραμπουκισμός, εξύβριση και συνεχής αμφισβήτηση του εκπαιδευτικού και των αξιών που εμπεριέχει το έργο του.
Σε αυτές τις περιπτώσεις, ο εκπαιδευτικός, που δείχνει ευγένεια, ευαισθησία ή παιδαγωγική υπομονή, μπορεί εύκολα να χαρακτηριστεί «αδύναμος» και να γίνει στόχος. Το πιο ανησυχητικό όμως είναι ότι συχνά δεν βρίσκει τη στήριξη που θα έπρεπε από το ίδιο το εκπαιδευτικό σύστημα. Αντί να προστατεύεται ο εκπαιδευτικός από τέτοιες συμπεριφορές, μεταφέρεται πολλές φορές σε αυτόν η ευθύνη για το κλίμα της τάξης, σαν να είναι ο ίδιος υπαίτιος για τον τραμπουκισμό, που δέχεται. Έτσι δημιουργείται μια παράδοξη κατάσταση όπου, αντί να στηρίζεται η παιδαγωγική λειτουργία του σχολείου, μοιάζει να προστατεύονται έμμεσα συμπεριφορές, που την υπονομεύουν. Συνηθισμένο φαινόμενο αντιστροφής και παραλογισμού, όπου όποιος δεν είναι ικανός να δαμάσει την αγριότητα με όρους συμβιβαστικούς, είναι ανεπαρκής. Αντί να αναγνωριστεί η δυσκολία της κατάστασης, μεταφέρεται συχνά στον ίδιο η ευθύνη για όσα συνέβησαν.
Η στάση αυτή θυμίζει γνωστές κοινωνικές αντιλήψεις, που αποδίδουν ευθύνη στο ίδιο το θύμα για την επίθεση που δέχθηκε. Η αντιμετώπιση της σχολικής βίας και της απαξίωσης του σχολείου δεν μπορεί να στηριχθεί μόνο σε δράσεις, προγράμματα ή τεχνολογικά μέσα. Απαιτεί μια βαθύτερη κοινωνική συνειδητοποίηση της σημασίας των ορίων, του σεβασμού και της ευθύνης. Η πραγματικότητα είναι απλή: το σχολείο δεν μπορεί να λειτουργήσει χωρίς κανόνες. Όταν οι κανόνες αυτοί δεν τηρούνται ή όταν η κοινωνία δεν στηρίζει τον ρόλο του εκπαιδευτικού, τότε τη θέση της παιδαγωγικής τάξης καταλαμβάνει η πίεση της ομάδας και η επιβολή του ισχυρότερου
Όταν οι παραβατικές συμπεριφορές δεν συνοδεύονται από σαφείς συνέπειες, δημιουργείται η εντύπωση ότι οι κανόνες είναι διαπραγματεύσιμοι ή ακόμη και ανύπαρκτοι. Η απουσία ορίων ενισχύει την επανάληψη τέτοιων συμπεριφορών και υπονομεύει την ομαλή λειτουργία της σχολικής κοινότητας.
Περίεργη η βουβαμάρα της εκπαιδευτικής κοινότητας , που ενώ έπρεπε σύσσωμη να βρει αφορμή για να εκφράσει έντονα την αγανάκτησή της, κατά τα κοινώς λεγόμενα «ποιείν την νήσσαν»
