Η παλαιά Λεπτοκαρυά πρέπει να χτίστηκε ανάμεσα στα 1580 – 1620. Βρίσκεται στις νότιες υπώρειες του Άνω Ολύμπου, στο σημείο ακριβώς όπου ο χείμαρρος Γρίβας, χωρίζει τον Άνω από τον Κάτω Όλυμπο.
Οι παλιές παραδόσεις του χωριού μας λένε πως πριν από εξακόσια περίπου χρόνια, το χωριό ήταν χτισμένο στη θέση «Λεφτοκαρυές».
Όμως, σε εκείνη την τοποθεσία ζούσαν πολλά φαρμακερά φίδια, τα οποία ανάγκασαν τους κατοίκους να μετακομίσουν και να χτίσουν το νέο τους χωριό, στη θέση όπου βρίσκονται σήμερα τα ερείπια της παλαιάς Λεπτοκαρυάς.
Το έδαφος της παλαιάς Λεπτοκαρυάς πάθαινε καθίζηση, με αποτέλεσμα να πέφτουν τα σπίτια του χωριού, και η πολιτεία αναγκάστηκε από το 1952 έως το 1960, να μεταφέρει το χωριό στην καινούργια του θέση, όπου βρίσκεται σήμερα η ομώνυμη κωμόπολη.
Στην παλαιά Λεπτοκαρυά, τη γιορτή της Πεντηκοστής και του Αγίου Πνεύματος, γιόρταζε η εκκλησία της Αγίας Τριάδας. Το χωριό είχε ξακουστό πανηγύρι. Δύο ημέρες πριν την Κυριακή της Πεντηκοστής άρχιζαν οι προετοιμασίες.
Έξω από την Αγία Τριάδα υπήρχαν ψηλά πουρναρόδεντρα και μπαΐρια μεγάλα. Εκεί έστηναν πρόχειρες παράγκες και άπλωναν τα τραπέζια με τις καρέκλες. Έρχονταν και οργανοπαίχτες από άλλα μέρη.
Την Κυριακή της Πεντηκοστής, μετά την Θεία Λειτουργία, οι Λεπτοκαρίτες άρχιζαν το γλέντι. Τις απογευματινές ώρες έβγαιναν βόλτα όλοι οι κάτοικοι του χωριού. Γίνονταν χοροί μεγάλοι.
Πάνω “Στ’ Ράχη” γίνονταν η βόλτα. Είναι το ύψωμα που βρίσκεται νότια της Αγίας Τριάδας. Ονομάστηκε “Ράχη” γιατί από νότια το ύψωμα φαίνεται σαν ράχη ζώου.
Το πανηγύρι της παλαιάς Λεπτοκαρυάς ήταν ξακουστό σ’ όλη τη γύρω περιοχή. Γι’ αυτό μαζεύονταν κόσμος από όλα τα γύρω χωριά. Κρατούσε τρεις ολόκληρες ημέρες.
Όταν έφτανε η εικόνα της Παναγίας, από την “Ιερά Μονή Κανάλων” στην παλαιά Λεπτοκαρυά, όλοι μαζί έκαναν πομπή και την έφερναν στον “Άγιο Νικόλαο”. Το βράδυ έκαναν αγρυπνία και το πρωί Θεία Λειτουργία.
Μετά γίνονταν “η ύψωση” της εικόνας της Παναγίας, δηλ. γίνονταν δημοπρασία. Έβγαζαν έναν δίσκο και μάζευαν χρήματα. Στη συνέχεια άρχιζε η περιφορά της εικόνας στο χωριό. Όποιος έδινε το μεγαλύτερο ποσό, έπαιρνε την εικόνα κατά τη διάρκεια της περιφοράς και μετά το τέλος, στο σπίτι του.
Από αυτόν, μετά την έπαιρνε την εικόνα όποιος άλλος ήθελε. Φρόντιζαν ώστε, στις σαράντα ημέρες που θα έμενε η εικόνα στο χωριό, να φιλοξενηθεί από όλους τους νοικοκυραίους. Τα χρήματα που συγκέντρωναν τα διέθεταν για τις διάφορες ανάγκες της εκκλησίας της Αγίας Τριάδας.
Στην εποχή μας, κάθε χρόνο το πρωί της γιορτής του Αγίου Πνεύματος, γίνεται η Θεία Λειτουργία στην εκκλησία της Αγίας Τριάδας στην παλαιά Λεπτοκαρυά, ενώ μετά το τέλος της Θείας Λειτουργίας, μεταφέρεται “η εικόνα” με πομπή από την Αγία Τριάδα στον ιερό ναό του Αγίου Νικολάου της σημερινής Λεπτοκαρυάς.
Mέχρι και τα τέλη της δεκαετίας του 1980 στην ομώνυμη κωμόπολη «κρατούσε ακόμα το πανηγύρι» στο διήμερο Πεντηκοστής και Αγίου Πνεύματος.
Θυμάμαι πως έπρεπε και εμείς (ως μικροί Λεπτοκαρίτες) να βάλουμε τα «καλά μας ρούχα» και να πάμε έξω «στ’ βόλτα» δηλ. στον σημερινό πεζόδρομο της Λεπτοκαρυάς, όπως έκαναν παλαιότερα που πήγαιναν «βόλτα» πάνω «Στ’ Ράχη» στην παλαιά Λεπτοκαρυά.
Η αγαπημένη μας απόλαυση ήταν να πάμε «στις κούνιες» (οι οποίες βρισκόντουσαν στο πάρκο του χωριού) είχαν τη μορφή βάρκας και κουνιόμασταν τραβώντας ένα σχοινί.
Το πανηγύρι έφθανε στο αποκορύφωμα του, κυρίως το βράδυ, όπου είχαμε γλέντια με παραδοσιακή μουσική σε ταβέρνες του χωριού, όπως πάνω στο Μπάρ, Γρεβενίτη Αθανασίου, Γρεβενίτη Ανδρέα και την ταβέρνα στο σταθμό στον «φουρνάρη».
Ερχόντουσαν γνωστοί οργανοπαίχτες και τραγουδιστές και το πανηγύρι κρατούσε ως αργά το πρωί.
Όμως ο τουρισμός τα αλλοίωσε όλα αυτά, με αποτέλεσμα να χαθούν όλα αυτά τα έθιμα. Αποτελούν όμως αξέχαστες αναμνήσεις, για εμάς τους Λεπτοκαρίτες που τα προλάβαμε, έστω και για λίγα χρόνια στη σημερινή Λεπτοκαρυά.
Στην εικόνα βλέπουμε την τραγουδίστρια Νίτσα Τσίτρα (λεγόταν και αηδόνι της Μακεδονίας) μαζί με τον κλαριντζή Πινακά από τη Σκοτίνα, πιθανόν στην ταβέρνα του Γρεβενίτη Αθανασίου, στα τέλη της δεκαετίας του 1970.
Χρόνια πολλά στους απανταχού Λεπτοκαρίτες.
* Ο Γιάννης Τζιόλας είναι Φιλόλογος – αρχαιολόγος
