Της Μαρίας Βούλγαρη,*
Το βράδυ της Δευτέρας 10/08, στο Αρχαίο Θέατρο του Δίου, η λέξη «Ειρήνη» δεν ειπώθηκε απλώς.
Φωνάχτηκε. Τραγουδήθηκε. Χορεύτηκε. Και, στο τέλος, χειροκροτήθηκε.
Η «Ειρήνη» του Αριστοφάνη, σε σκηνοθεσία Νίκου Καραθάνου, που παρουσιάστηκε στο πλαίσιο του 55ου Φεστιβάλ Ολύμπου από το Εθνικό Θέατρο, απέδειξε για ακόμη μία φορά γιατί ο Αριστοφάνης παραμένει ένας από τους πιο επικίνδυνα επίκαιρους συγγραφείς μας.
Ο Νίκος Καραθάνος, μαζί με τον Φοίβο Δεληβοριά και τον Άγγελο Τριανταφύλλου στη μουσική και τη διασκευή, δεν «ανέβασαν» απλώς ένα αρχαίο κείμενο. Δημιούργησαν μια παράσταση-γιορτή, μια εκρηκτική πολιτική κωμωδία που παίρνει τους καπνούς του πολέμου και τους μετατρέπει σε γέλιο, μουσική, κίνηση και –τελικά– ελπίδα.
Στη σκηνή, ένα καστ ηθοποιών σε απόλυτη φόρμα.
Εννέα σώματα που παίζουν, τραγουδούν, χορεύουν, αυτοσχεδιάζουν και, κυρίως, πιστεύουν βαθιά σε αυτό που λένε.
Ο Τρυγαίος του Νίκου Καραθάνου είναι ο λαϊκός άνθρωπος με την πονηριά, την τόλμη αλλά και την τρυφερότητα που απαιτεί ο ρόλος. Ένας άνθρωπος αποφασισμένος να φτάσει μέχρι τον Όλυμπο – ακόμη κι αν χρειαστεί να καβαλήσει ένα σκαθάρι – για να φέρει πίσω τη Θεά Ειρήνη.
Και κάπου εκεί βρίσκεται όλη η δύναμη του αριστοφανικού έργου: ένας απλός άνθρωπος που αποφασίζει να τα βάλει με έναν κόσμο που έχει μάθει να ζει από τον πόλεμο.
Η μουσική του Φοίβου Δεληβοριά δίνει στο έργο μια εντελώς νέα πνοή. Τα πρωτότυπα τραγούδια και οι διασκευές δεν αποτελούν απλώς το «ένδυμα» της παράστασης. Είναι η καρδιά της.
Το κοινό γελά, τραγουδά, συγκινείται. Και μέσα από το γέλιο αναγνωρίζει κάτι πολύ οικείο: τον δικό μας κόσμο.
Γιατί η «Ειρήνη» δεν είναι μια παράσταση για τον πόλεμο που κάποτε τελείωσε.
Είναι μια καταγγελία της βίας. Μια κραυγή απέναντι στον πόλεμο, στην καταστροφή, στην απανθρωπιά και σε όλα όσα εξακολουθούν να συμβαίνουν γύρω μας.
Και τη Δευτέρα, στο Αρχαίο Θέατρο του Δίου, κάτω από τον έναστρο ουρανό του Ολύμπου, αυτό το μήνυμα έφτασε κατευθείαν στην καρδιά.
Η διεκδίκηση της Ειρήνης είναι σήμερα πιο αναγκαία από ποτέ.
Κι ίσως αυτό να είναι το μεγαλύτερο επίτευγμα της παράστασης του Νίκου Καραθάνου: ότι μας θυμίζει πως ένα έργο γραμμένο πριν από σχεδόν 2.500 χρόνια μπορεί να μιλήσει για το σήμερα χωρίς να χάσει ούτε στιγμή το χιούμορ, την ποίηση και το βάθος του.
Σε έναν κόσμο που μοιάζει όλο και περισσότερο να ξεχνά τι σημαίνει ειρήνη, η παράσταση μας θυμίζει κάτι πολύ απλό αλλά καθόλου αυτονόητο:
Το γέλιο μπορεί να είναι πράξη αντίστασης.
Και η ελπίδα, επιλογή.
Η «Ειρήνη» είναι από εκείνες τις παραστάσεις που δικαιώνουν τον λόγο για τον οποίο εξακολουθούμε να πηγαίνουμε στο αρχαίο θέατρο.
Για να ακούσουμε ξανά, μέσα από τη φωνή των αρχαίων, όσα έχουμε περισσότερο ανάγκη να πούμε σήμερα.
Φωτό: Θεοχάρης Μπικιρόπουλος
