Athens Pride 2026: Από τις μαζικές παρελάσεις των προηγούμενων ετών στη σημερινή υποχώρηση της δημόσιας παρουσίας της ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας.
Το Σάββατο 13 Ιουνίου ολοκληρώθηκε το 22ο Athens Pride στην Πλατεία Συντάγματος, με καλλιτεχνικές δράσεις από σημαντικούς μουσικούς, χορευτές και stand-up comedians, όπως τη Ματούλα Ζαμάνη, τον Άρη Ψυλιάκο, την Konikou, τη Χρυσηίδα Γκαγκούτη και τη Ρία Ελληνίδου. Η ετήσια αυτή «γιορτή-φόρος τιμής» στη διαφορετικότητα, που καθιερώθηκε στις 27 Ιουνίου 1970 στο Σικάγο και στις 28 Ιουνίου 1970 στη Νέα Υόρκη, το Λος Άντζελες και το Σαν Φρανσίσκο, για να τιμήσει τα μέλη της ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας που είχαν εξεγερθεί το 1969 εναντίον της Αστυνομίας, κατά τη διάρκεια μιας συνηθισμένης εφόδου της στο gay bar «Stonewall Inn», με σκοπό να συλλάβει τυχαία κάποιους θαμώνες, έχει γίνει πλέον σήμερα παγκόσμιος θεσμός.
Στην Ελλάδα, το Athens Pride διοργανώθηκε για πρώτη φορά το 2005, στην Πλατεία Κλαυθμώνος, τότε ξεσηκώνοντας θύελλα αντιδράσεων, κυρίως από ομάδες φανατικών Χριστιανών, αλλά και από την κυρία Ελένη Λουκά, μια ανεξάρτητη τηλεοπτική περσόνα, που υπερασπιζόταν σθεναρά «τα θεία» και καταδίκαζε οτιδήποτε θεωρούσε πως τα προσέβαλλε (τη φούστα Jean Paul Gaultier που είχε φορέσει ο Σάκης Ρουβάς σε συναυλία του στο νυχτερινό κέντρο «Χάος», το Athens Pride, τις ιερόσυλες «promotional» αφίσες του Τζίμη Πανούση κ.λπ.).
Σήμερα, αν και η διαφορετικότητα είναι πιο αποδεκτή από ποτέ άλλοτε στην ιστορία της ανθρωπότητας και χάρη στην κουλτούρα της πολιτικής ορθότητας και του Netflix, ακόμα κι αν κάποιος διατηρεί μισαλλόδοξες απόψεις δεν θα τις εκφράσει σχεδόν ποτέ δημοσίως, ο θεσμός του Pride φαίνεται να τρεμοπαίζει. Στην Αθήνα, ενώ πριν 6-7 χρόνια έβλεπες ολόκληρη παρέλαση μελών της ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας, ντυμένων με φτερά και πολύχρωμα ρούχα —ή και σχεδόν τελείως γυμνών— να ξεκινά μπροστά από τη Βουλή και να φτάνει μέχρι την Πλατεία Ομονοίας, τα τελευταία 3 και πλέον χρόνια οι εορτασμοί ολοένα και περιορίζονται.
Από το 2017 —όταν έμενα ακόμα στη Νέα Υόρκη— έχω πάει σε πολλές Pride παρελάσεις, τόσο στη Νέα Υόρκη όσο και στην Αθήνα. Στη Νέα Υόρκη, αν και η παρέλαση έχει διαστάσεις χολιγουντιανής υπερπαραγωγής και συγκεντρώνει χιλιάδες ανθρώπους (ίσως περισσότερους από την Πορτορικανική, την Ιρλανδική ή την Ελληνική Παρέλαση), έχει αρχίσει να μοιάζει πλέον περισσότερο με την Παρέλαση του Macy’s για το Thanksgiving παρά με έναν φόρο τιμής σε μια ιστορικά καταπιεσμένη κοινότητα, ειδικά στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου η ομοφυλοφιλία ήταν παράνομη μέχρι και το 1962, ενώ οι τελευταίοι νόμοι κατά των ομόφυλων σχέσεων ακυρώθηκαν μόλις το 2003, με την απόφαση της ιστορικής δίκης «Lawrence v. Texas».
Το Pride Parade δεν άργησε να γίνει εμπόρευμα και σήμερα οι εμφανίσεις της Lady Gaga, της Madonna ή της Billie Eilish σκοπό έχουν να διαφημίσουν μια ευρεία γκάμα από προϊόντα, από προφυλακτικά και λιπαντικά μέχρι εσώρουχα και ακριβά brands ρούχων. Θυμάμαι χαρακτηριστικά το 2018, όταν είχαμε πάει στο NYC Pride με τους συναδέλφους μου από το γραφείο, και από μπροστά μας πέρασε το άρμα του διάσημου σχεδιαστή μόδας Alexander Wang. Από το άρμα εκτοξεύονταν προφυλακτικά που στο περιτύλιγμα έγραφαν «Protect Your Wang», διαφημίζοντας έτσι τη συνεργασία του πανάκριβου brand του με την Trojan. Ο Alexander Wang, που μέχρι το 2015 ήταν Καλλιτεχνικός Διευθυντής της Balenciaga και στη συνέχεια παραιτήθηκε για να διευθύνει το οικογενειακό brand του, «Wang», κατηγορήθηκε μέσα στο 2020 από δεκάδες άνδρες και τρανς άτομα για σεξουαλική παρενόχληση, με αποτέλεσμα να γίνει «cancelled».
Στην Αθήνα, το πρόβλημα δεν είναι, βέβαια, η εμπορευματοποίηση του Pride. Ακολουθώντας πάντα τα πρότυπα της Αμερικής και της Κεντρικής Ευρώπης —και προσαρμόζοντάς τα αναγκαστικά σε μια πολύ μικρότερη κλίμακα— η Αθήνα έδωσε μεγάλο βάρος στη συμπεριληπτικότητα και τα ΛΟΑΤΚΙ+ δικαιώματα, όταν η «woke» κουλτούρα ήταν ακόμα δημοφιλής στη Δύση.
Με το που άλλαξε, όμως, το trend, η διαφορετικότητα και η συμπερίληψη άρχισαν σιγά σιγά να αποχωρούν από το προσκήνιο και το Pride, η μεγαλύτερη αθηναϊκή γιορτή με τέτοια θεματολογία, δεν κερδίζει πλέον με τον ίδιο τρόπο την προσοχή της πολιτείας.
Έτσι, φέτος η ΣΤΑ.ΣΥ. δεν βρήκε χώρο για να φιλοξενήσει τις αφίσες του 22ου Athens Pride και η παρέλαση δεν πραγματοποιήθηκε επί της Πανεπιστημίου, περιορίζοντας τους εορτασμούς στην Πλατεία Συντάγματος, όπου είχαν στηθεί stages για τους μουσικούς, αλλά οι παρευρισκόμενοι δεν ήταν πολύ περισσότεροι από ένα οποιοδήποτε Σάββατο στο Σύνταγμα, όπου ούτως ή άλλως η διέλευση του κόσμου είναι συνεχής και οι υπαίθριοι μουσικοί δεν λείπουν, εκτός από τις ελάχιστες μέρες του έτους που βρέχει καταρρακτωδώς.
Το Athens Pride ίσως να μην είναι μια «ελληνική γιορτή», με βαθιές ρίζες στην παράδοσή μας. Μακάρι, παγκοσμίως, να βρισκόμασταν σε ένα σημείο ως κοινωνία που να μη χρειαζόμασταν μια ιδιαίτερη γιορτή για τη ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητα, έχοντας πια συνειδητοποιήσει πως, ανεξάρτητα από τον σεξουαλικό προσανατολισμό του καθενός, είμαστε όλοι άνθρωποι και πολίτες των διάφορων πόλεων και χωρών, με ίσα δικαιώματα και υποχρεώσεις.
Με άλλα λόγια, δεν θα έπρεπε να χρειάζεται καμία γιορτή για να νιώσει κανείς υπερήφανος για τις επιλογές του, μιας και δεν αφορούν κανέναν εκτός από τον ίδιο και τον/τη σύντροφό του. Καθώς, όμως, οι προκαταλήψεις συνεχίζουν ως έναν βαθμό να υπάρχουν, οφείλουμε να θυμόμαστε τα βήματα που έχουν γίνει, ούτως ώστε η δουλειά αυτή δεκαετιών να μην πάει χαμένη, επηρεαζόμενη από τις μόδες και τις πολιτικές της κάθε εποχής.
