Στην μνήμη πάντων των αιωνίως κεκοιμημένων Ορθοδόξων Χριστιανών.
Το Σάββατο πριν από την Κυριακή της Απόκρεω, λέγεται – «Σάββατο των Ψυχών» ή Ψυχοσάββατο. Είναι το πρώτο από τα δύο Ψυχοσάββατα του έτους. Το δεύτερο επιτελείται το Σάββατο πριν από την Κυριακή της Πεντηκοστής. Ο λόγος που το καθιέρωσε η Εκκλησία μας, παρ’ ότι κάθε Σάββατο είναι αφιερωμένο στους κεκοιμημένους, είναι ο εξής: Επειδή πολλοί κατά καιρούς απέθαναν μικροί ή στην ξενιτιά ή στη θάλασσα ή στα όρη και τους κρημνούς ή και μερικοί, λόγω πτώχειας, δεν αξιώθηκαν των διατεταγμένων μνημοσύνων, «οι θείοι Πατέρες φιλανθρώπως κινούμενοι θέσπισαν το μνημόσυνο αυτό υπέρ πάντων των άπ’ αιώνος εύσεβώς τελευτησάντων Χριστιανών».
Επειδή την Κυριακή της Απόκρεω ποιούμε ανάμνηση της Δευτέρας Παρουσίας του Χριστού και οι κεκοιμημένοι μας ακόμη δεν κρίθηκαν, τους μνημονεύουμε σήμερα και, επικαλούμενοι το άπειρο έλεός Του, παρακαλούμε τον Θεό με το μνημόσυνο πού κάνουμε, να τους αναπαύσει. Συγχρόνως δε, ενθυμούμενοι και εμείς το θάνατο και «διεγειρόμεθα προς μετάνοιαν…».
Το Ψυχοσάββατο στη λαογραφία
Σύμφωνα με την παράδοση, η καθιέρωση των κολλύβων συνδέεται με ένα θαύμα που έκανε ο Άγιος Θεόδωρος ο Τήρων επί Ιουλιανού, που ήταν αντίθετος στη νηστεία των χριστιανών. Ο αυτοκράτορας, διέταξε τον έπαρχο της Κωνσταντινούπολης, όταν πλησίαζε η πρώτη εβδομάδα των Νηστειών, να εξαφανίσουν από την αγορά κάθε είδους τρόφιμα και να αφήσουν μόνο τα ειδωλόθυτα, ώστε να αναγκαστούν οι χριστιανοί να φάνε από αυτά που προέρχονταν από τις θυσίες.
Τότε ο άγιος Θεόδωρος παρουσιάστηκε ως οπτασία στον Πατριάρχη Ευδόξιο και του φανέρωσε το σχέδιο του Ιουλιανού, υποδεικνύοντας του συγχρόνως να χρησιμοποιήσουν οι χριστιανοί, αντί για άλλη τροφή, κόλλυβα.
Κόλλυβα: Πόσα είναι τα υλικά και τι συμβολίζουν
Οι πιστοί φτιάχνουν και προσφέρουν κόλλυβα για τις ψυχές των αγαπημένων τους κεκοιμημένων. Λέγεται, πως τα υλικά πρέπει να είναι 9, γιατί εννέα είναι τα τάγματα των αγγέλων!
Διαβάστε για ποιο λόγο τα υλικά στα κόλλυβα πρέπει να είναι εννιά και τι αυτά συμβολίζουν:
Οι συμβολισμοί:
Σιτάρι:
οι κεκοιμημένοι, το γήινο στοιχείο.
Ζάχαρη:
η γλυκύτητα του Παραδείσου.
Σταφίδες:
η Άμπελος, ο Χριστός.
Μαϊντανός:
η ανάπαυση «εν τόπω χλοερώ»
Φρυγανιά τριμμένη ή σουσάμι: το χώμα
(«ας είναι ελαφρύ το χώμα που τον σκεπάζει.»)
Ρόδι:
τα ελέη του Παραδείσου, η λαμπρότητα.
Κανέλλα:
η ευωδία, τα αρώματα («αρώμασι εν μνήματι κηδεύσας απέθετο …»)
(«τον τάφο αι μυροφόροι μύρα …»)
Αμύγδαλα:
η ευγονία, η ζωή που διαιωνίζεται με τους απογόνους.
Αντί για αμύγδαλα μπορούν να χρησιμοποιηθούν καρύδια.
Κουφέτα
(ασημένια και λευκά):
τα οστά που μένουν αναλλοίωτα καθώς το σώμα φθείρεται.
