Σχολεία της Φύσης: Τι είναι τα Forest schools;

Της Κούτνα Φωτεινής, νηπιαγωγού και εκπαιδευτή ενηλίκων με MSc στην Ειδική Εκπαίδευση (2019) & MSc στην Διοίκηση Εκπαιδευτικών Μονάδων (2022)

53

Tο «Σχολείο του Δάσους» αποτελεί μια μορφή εκπαίδευσης που πραγματοποιείται στο φυσικό περιβάλλον, δηλαδή σε εξωτερικούς χώρους. Αποτελεί μια εκπαιδευτική προσέγγιση που δίνει την δυνατότητα σε νέα παιδιά και σε ενήλικες να έλθουν σε επαφή με το περιβάλλον (Barrable&Arvanitis, 2019).

Σύμφωνα με τον οργανισμό “Forest Education Initiative” το «Σχολείο του Δάσους» είναι μια εμπνευσμένη προσέγγιση που παρέχει ευκαιρίες σε παιδιά, νέους και ενήλικες να ενισχύσουν την αυτοδιάθεση και την αυτοπεποίθηση τους μέσω των βιωμάτων και των εμπειριών που προσφέρει το περιβάλλον του δάσους (Cree&McCree, 2013). Εκτός από αυτό, το «Σχολείο του Δάσους» χαρακτηρίζεται ως μια υπαίθρια μορφή εξωτερικής εκπαίδευσης που περιλαμβάνει το παιχνίδι και ατομικές και ομαδικές δραστηριότητες σε εξωτερικό χώρο, μέσα από το οποίο τα παιδιά αναπτύσσονται κοινωνικά, ψυχολογικά και συναισθηματικά (Coates&Wilson, 2019).

Πιο ειδικά, οι καινοτόμοι μέθοδοι διδασκαλίας που ακολουθούνται στο «Σχολείο του Δάσους» είναι η παιδαγωγική του Δάσους, η δίγλωσση αφήγηση, η βιωματική και ελεύθερη μάθηση, η επαφή με το ξύλο, τον πηλό και τα φύλλα. Ακόμη, δημοκρατικές διαδικασίες, messymaths, μουσικοκινητική προσέγγιση είναι μερικές ακόμη από τις καινοτόμες μεθόδους που χρησιμοποιούνται.

Ανάλογα μάλιστα με τις δραστηριότητες που πραγματοποιούνται, δημιουργούνται και τα ανάλογα Σχολεία της Φύσης. Χαρακτηριστικά είναι το Forest School, τα Mediterranean Schools, τα Coastal Schools ήτα Sea Schools. To “Kroken coastal kindergarden”, για παράδειγμα, είναι ένα είδος δασικού σχολείου και δημιουργήθηκε μετά από μια πρωτοβουλία της τοπικής κοινωνίας της Νορβηγίας ενώ τα «Σχολείο του Δάσους» αποτελεί μια έννοια που έχει αναπτυχθεί σε εθνικό επίπεδο, στοιχείο που είναι η βασική τους διαφορά (Pata, 2013). Το παραλιακό νηπιαγωγείο βρίσκεται δίπλα στην θάλασσα και αυτή η τοποθεσία του αποτελεί μια σημαντική πτυχή για την τοπική κοινωνία και τους γονείς καθώς υπάρχουν αμέτρητα οφέλη για όλους.. Υπάρχει, δηλαδή, επαφή με την φύση, την θάλασσα και το περιβάλλον (Pata, 2013). Τέλος, τα SeaSchools υπάρχουν ήδη εδώ και 25 χρόνια.

Ποιες προϋποθέσεις πρέπει να πληρούνται για να υπάρξει ένα forest school;

Υπάρχουν κάποιες προϋποθέσεις που πρέπει να πληρούνται ώστε να υπάρξει ένα «Σχολείο του Δάσους». Αρχικά, η τοποθεσία του πρέπει να είναι στο δάσος ή σε ένα τεράστιο εξωτερικό χώρο στη φύση. Επίσης, το «Σχολείο του Δάσους» πρέπει να τηρούνται αμέτρητοι κανόνες ασφαλείας προς αποφυγή ατυχημάτων.

Αδιαμφισβήτητα, όπως και σε κάθε σχολείο, απαραίτητο να υπάρχει εμπιστοσύνη μεταξύ των μελών, οι γονείς να εμπιστεύονται τα παιδιά τους εκεί και οι ηγέτες των σχολείων αυτών να καταβάλλουν τις καλύτερες προσπάθειες για να να προσαρμοστούν τα παιδιά. (Knight, 2008).

Τα Καινοτόμα Διεπιστημονικά Προγράμματα έχουν ως στόχο να ανανεωθεί το περιεχόμενο της εκπαιδευτικής γνώσης και της διαδικασία της μάθησης και εντάσσονται στις Σχολικές δραστηριότητες (Φ.Ε.Κ 629/23-10-14992). Με τα Καινοτόμα Εκπαιδευτικά Προγράμματα όπως η Περιβαλλοντική Εκπαίδευση, αναδεικνύονται νέες εκπαιδευτικοί μέθοδοι και διδακτικές προσεγγίσεις. Μάλιστα με την εγκύκλιο 78506/Γ7/3-7-2009 που αφορά την αειφορία και την περιβαλλοντική αγωγή η περιβαλλοντική εκπαίδευση εισήχθη στο αναλυτικό πρόγραμμα του Δημοτικού και του Νηπιαγωγείου. Τέλος, το 2010, με την εγκύκλιο 119236/Γ7/24-9-2010 σχεδιάζονται σχολικά προγράμματα εξωτερικού χώρου και η εκπαίδευση πήρε άλλη τροπή. Η προοπτική των σχολείων της Φύσης & του Δάσους είναι πλέον ορατή.

Το «Σχολείο του Δάσους» «Πευκίτες» αποτελεί το πρώτο δασικό σχολείο στην Ελλάδα που εφαρμόζει καινοτόμες μεθόδους που έχουν ως στόχο την ανάπτυξη θετικών συναισθημάτων και την καλλιέργεια του σεβασμού απέναντι στην φύση και στους ανθρώπους (Κουθούρης, 2011) . Οι καινοτόμες μέθοδοι διδασκαλίας που διαδραματίζονται στο «Σχολείο του Δάσους» «Πευκίτες» είναι οι ακόλουθοι: Παιδαγωγική του Δάσους, φυσιολατρικοί θρύλοι και μύθοι από όλο τον κόσμο (δίγλωσση αφήγηση), βιωματική και ελεύθερη μάθηση, επαφή με το ξύλο, τον πηλό και τα φύλλα, διαδραστικά ερεθίσματα που οδηγούν σε έργα τέχνης, δημοκρατικές διαδικασίες, messy maths, μουσικοκινητική προσέγγιση βασισμένη στο διατονικό σύστημα των Boomwhackers, dog in learning/read programme και αφήγηση με την χρήση ήχων και στοιχείων του Δάσους.

«Το ιδανικό σπίτι για την αυτορρύθμιση των παιδιών βρίσκεται στην εξοχή».
Alexander Sutherland Neill (Παιδαγωγός)