Αμάλ : “Μην μας ξεχνάτε”

Η μικρή Αμάλ ετοιμάζεται για το μεγάλο ταξίδι της Από τη Συρία στην Ευρώπη

93
Την Αμάλ, μια κούκλα με τη μορφή ασυνόδευτης προσφυγοπούλας ύψους 3,5 μέτρων, κινούν τρεις άνθρωποι, ο ένας ξυλοπόδαρος. Στις 7 Αυγούστου θα περάσει από την Τουρκία στη Χίο, έναν συμβολικό σταθμό της διαδρομής – το πρώτο δύσκολο πέρασμα στην Ευρώπη. (Φωτ. NICK WALL)

Ένα «κορίτσι», μόλις εννέα ετών, προετοιμάζεται αυτό το διάστημα για ένα μεγάλο ταξίδι το οποίο θα ξεκινήσει από τα σύνορα της Συρίας, θα διασχίσει την Τουρκία για να περάσει στην Ελλάδα και να συνεχίσει στην Ευρώπη. Εκεί, θέλει να βρει τη μητέρα της. Να γυρίσει στο σχολείο. Να ξεκινήσει μια νέα ζωή. Αυτή είναι η ιστορία της μικρής Αμάλ. Μιας κούκλας ύψους  3,5 μέτρων, με τη μορφή ασυνόδευτης προσφυγοπούλας, που θα περπατήσει 8.000 χιλιόμετρα για να φωτίσει ιστορίες εκατομμυρίων νεαρών προσφύγων.

Στις 27 Ιουλίου, θα ξεκινήσει από τα σύνορα της χώρας της, θα διασχίσει την Τουρκία, για να έρθει στην Ελλάδα και να συνεχίσει στην Ευρώπη μέχρι το Ηνωμένο Βασίλειο αναζητώντας τη μητέρα της.

Αυτό είναι το «ταξίδι» της μικρής Αμάλ. Μιας κούκλας ύψους 3,5 μέτρων, με τη μορφή ασυνόδευτης προσφυγοπούλας, που θα περπατήσει 8.000 χιλιόμετρα για να φωτίσει ιστορίες εκατομμυρίων παιδιών-προσφύγων.

Το «Ταξίδι» είναι η πρώτη μεγάλη παραγωγή του θέατρου Good Chance μετά την διεθνώς επιτυχημένη παράσταση «The Jungle» (2017) και το πρώτο εγχείρημα με επικεφαλής τον νέο καλλιτεχνικό διευθυντή Amir Nizar Zuabi.

Από τις 7 Ιουλίου έως τις 3 Νοεμβρίου 2021, σε κάθε χωριό, περιοχή ή πόλη που θα επισκέπτεται, η μικρή Αμάλ θα γίνεται δεκτή με νέες καλλιτεχνικές δημιουργίες, δραστηριότητες της κοινότητας σε όλη την πόλη, αλλά και με ξεχωριστές συναντήσεις.

Όλες οι εκδηλώσεις έχουν δωρεάν είσοδο και έχουν σχεδιαστεί από κοινού με τους συνεργάτες του «Ταξιδιού» σε κάθε περιοχή με σκοπό τη δημιουργία ενός από τα πιο φιλόδοξα έργα δημόσιας τέχνης όλων των εποχών. Οι θεατές θα έχουν τη δυνατότητα να παρακολουθούν τη διαδρομή της μικρής Αμάλ μέσω του διαδικτύου και των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, καθώς και να συμμετέχουν ενεργά στις εκδηλώσεις που θα πραγματοποιηθούν στις περιοχές τους.

Το ταξίδι της μικρής Αμάλ στην Ελλάδα έχει ως αφετηρία την Χίο στις 9/8. Οι ενδιάμεσοι σταθμοί είναι τα Ιωάννινα στις 27/8 & 28/8, η Καλαμπάκα και τα Τρίκαλα στις 29/8, η Λάρισα στις 31/8 και η Ελευσίνα στη 1/9. Από όλες τις πρωτεύουσες της Ευρώπης που θα συναντήσει στη μεγάλη της διαδρομή η μικρή Αμάλ, πρώτη θα είναι η Αθήνα στις 2 και 3 Σεπτεμβρίου.

Θα είναι η πρώτη μεγάλη ευρωπαϊκή πόλη που θα επισκεφθεί, και για μία από τις δράσεις η ομάδα δουλεύει έναν παραλληλισμό με τον μίτο της Αριάδνης. θα της δώσουν να κρατήσει ένα κόκκινο σχοινάκι – ένα νήμα για να μη χαθεί, να μην φοβηθεί όταν εξερευνήσει την πόλη που μπορεί να της φαίνεται χαοτική. Όταν αργότερα θα συναντήσει τον Μινώταυρο, θα κληθεί να ξεπεράσει τους φόβους της. Πλέον όμως θα έχει στο πλευρό της τους νέους φίλους που θα έχει συναντήσει. Από αυτούς, θα πάρει δύναμη για να συνεχίσει το ταξίδι της.

Η άφιξη της Αμάλ στο Μάντσεστερ σηματοδοτεί το τέλος της επικής περιπλάνησής της. Στο πλαίσιο του Διεθνούς Φεστιβάλ του Μάντσεστερ θα παρουσιαστεί μία ξεχωριστή έκθεση με θέμα την παιδική ηλικία, δημιουργία τοπικών σχολείων σε συνεργασία με κοινότητες προσφύγων.

Καθώς η Αμάλ εξερευνά την έκθεση, θα συνειδητοποιήσει ότι είναι έτοιμη να ξεκινήσει ένα καινούργιο, ακόμα μακρύτερο ταξίδι: Να χτίσει μία καινούργια ζωή στη νέα πατρίδα της.

Η μικρή Αμάλ αντιπροσωπεύει τα εκατομμύρια των εκτοπισμένων παιδιών-προσφύγων, τα οποία έχουν χωριστεί από τις οικογένειές τους. Το επιτακτικό μήνυμά της προς όλο τον κόσμο είναι «Μην μας ξεχνάτε».

Για τη λειτουργία της Αμάλ χρειάζονται τρεις χειριστές: Ένας πάνω σε ξυλοπόδαρα που ζωντανεύει επίσης το πρόσωπό της, και ένας σε κάθε της χέρι. Έχει στελεχωθεί μία ομάδα δέκα χειριστών, μεταξύ των οποίων δύο με προσωπικά βιώματα εκτοπισμού που έχουν κάνει και οι ίδιοι το συγκεκριμένο ταξίδι. Η κούκλα είναι κατασκευασμένη από ειδικά διαμορφωμένο καλάμι και ανθρακόνημα.

Η ιδέα γεννήθηκε στον προσφυγικό καταυλισμό του Καλαί. Εκεί, πριν από έξι χρόνια, δύο Βρετανοί είχαν διοργανώσει διάφορα εκπαιδευτικά εργαστήρια για πρόσφυγες. Μέσα από την εμπειρία αυτή, ανέβασαν μια θεατρική παράσταση («Η ζούγκλα») που είχε μεγάλη επιτυχία στην Αγγλία και στην Αμερική. Στην παράσταση εκείνη, μια από τους χαρακτήρες ήταν η Αμάλ, ένα ασυνόδευτο μικρό κορίτσι από τη Συρία. Αυτή την ιστορία επέλεξαν να εξελίξουν και να μεγεθύνουν.

Αρχικά, ζήτησαν από μια φημισμένη ομάδα κουκλοποιών στη Νότια Αφρική να δημιουργήσει την Αμάλ. Οπως εξήγησαν, επίτηδες την ήθελαν τόσο μεγάλη, για να τραβάει την προσοχή, να σε προκαλεί να την κοιτάξεις. Θα την κινούν τρεις άνθρωποι – ο ένας ξυλοπόδαρος. Μόνο τα μάτια της ανοιγοκλείνουν με τη βοήθεια ενός υπολογιστή και δεν έχει φωνή – θα μπορεί όμως να επικοινωνήσει μέσω της κίνησης και ενίοτε να κάνει πως ψιθυρίζει, ώστε κάποιος από την ομάδα να μεταφέρει στο κοινό αυτό που θέλει να πει. Με εκείνη στην καρδιά της δράσης, μια ομάδα διεθνώς αναγνωρισμένων καλλιτεχνών ξεκίνησε να διοργανώνει το ταξίδι. Στην Ελλάδα, επέλεξαν τη Γιολάντα Μαρκοπούλου να είναι επικεφαλής της δράσης. Σκηνοθέτες, με μεγάλη εμπειρία σε παραγωγές, εδώ και ένα χρόνο στήνουν όλοι μαζί –και με μια σειρά Ελλήνων εταίρων– τις εκδηλώσεις που θα γίνουν σε έξι ελληνικές πόλεις.

Η διαδρομή

i-mikri-amal-etoimazetai-gia-to-megalo-taxidi-tis0
Φωτ. ROB GODFREY

 

Η Γιολάντα Μαρκοπούλου εξηγεί πως κάθε καλλιτεχνική δράση θα είναι βασισμένη σε μια πράξη καλωσορίσματος: «Εάν ερχόταν η μικρή Αμάλ στην πόλη σου, πώς θα την υποδεχόσουν; Μπορεί να είναι μια πολύ απλή χειρονομία όπως να της δώσεις ένα ποτήρι νερό, να τη φιλοξενήσεις, να της δώσεις ρούχα ή να παίξεις μαζί της. Να την αγκαλιάσεις ή να τη νανουρίσεις γιατί δεν έχει τη μητέρα της κοντά της». Στον Πειραιά, για παράδειγμα, θα φιλοξενηθεί στο Δημοτικό Θέατρο – όπως γινόταν με τους πρόσφυγες μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή. Η Αμάλ όμως είναι μόνη της και δυσκολεύεται να κοιμηθεί. Μια χορωδία θα τη νανουρίσει για να την πάρει τελικά ο ύπνος. Την επομένη θα ταξιδέψει με καράβι για το Μπάρι. Συνολικά θα κάνει 65 στάσεις μέχρι να φτάσει στο Μάντσεστερ. Οσο εκείνη περπατάει, θα γίνονται παραστάσεις μουσικής, χορού και θεάτρου, θα δημιουργηθούν σε πολλά σημεία της διαδρομής έργα δημόσιας τέχνης από Σύρους καλλιτέχνες και παράλληλα θα γίνονται και μικρές κοινοτικές εκδηλώσεις.

i-mikri-amal-etoimazetai-gia-to-megalo-taxidi-tis2
Φωτ. BEVAN ROOS

Αυτός άλλωστε είναι ο στόχος του προγράμματος: να εμπλακεί η τοπική κοινότητα. Τόσο μέσω των δράσεων όσο και μακροπρόθεσμα, αφήνοντας μια παρακαταθήκη δημιουργικής μάθησης και αφύπνισης. Ηδη στην Ελλάδα, στο πλαίσιο της προετοιμασίας, έχει γίνει μια σειρά εργαστηρίων για εκπαιδευτικούς. Το «Μια κάμερα για την Αμάλ», όπου οι εκπαιδευτικοί έμαθαν πώς μέσω της εικόνας οι μαθητές μπορούν να εκφράσουν σκέψεις και συναισθήματα. Ενα εργαστήριο κουκλοθέατρου και αφήγησης, ώστε να διδάξουν στα παιδιά πώς να δημιουργήσουν κούκλες που θα δώσουν στην Αμάλ για να τη συντροφεύουν στο μακρύ ταξίδι της. Και, τέλος, ένα εργαστήρι ώστε, με πηγή έμπνευσης το συγκεκριμένο ταξίδι, τα παιδιά να μπορέσουν να δημιουργήσουν τα δικά τους κόμικς. Μέσα από τις δραστηριότητες αυτές, οι μαθητές θα νιώσουν κομμάτι του ταξιδιού της και κυρίως θα δοθεί ένα έναυσμα για να συζητήσουν την ιστορία της.

«Η μικρή Αμάλ βέβαια σε όλη αυτή τη διαδρομή δεν είναι πραγματικά μόνη της», σημειώνουν οι διοργανωτές. «Ταξιδεύει με 25 ανθρώπους συνοδεία, χωρίς να κλείνουν τα σύνορα μπροστά της. Σε κάθε πόλη την υποδέχονται με χαρά χωρίς να κινδυνεύσει σε τίποτα». Οι ίδιοι γνωρίζουν καλά πως αυτή δεν είναι η πραγματικότητα. Η Αμάλ μπορεί να δώσει ελπίδα σε πολλά από αυτά τα παιδιά, αλλά το ζητούμενο είναι να γίνει μια ουσιαστική συζήτηση γύρω από τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν: για το τι περνάνε στο δύσκολο και επικίνδυνο ταξίδι τους. Την έλλειψη πρόσβασης στην Παιδεία. Τις δυσκολίες και συχνά τις αντιδράσεις στην ένταξή τους στις χώρες όπου ζουν. Η Αμάλ αντιπροσωπεύει εκατομμύρια παιδιά και το βασικό μήνυμα που θέλουν να μεταφέρει για εκείνα είναι ένα: «Μη μας ξεχνάτε».

Με πληροφορίες από την kathimerini.gr